Tomislav Cvitanušić, alpinista i triatlonac iz Sarajeva popeo se danas na najviši vrh svijeta - Mont Everest. Ova planina na Himalajima visoka je 8.848 metara. Ono što je interesantno, trenutno više od 500 ljudi pokušava da uradi isto.
Mont Everest - Sagarmata ili Čomolungma, kako ga zovu na lokalnim jezicima, nalazi se na samoj granici Nepala i Kine. Do vrha postoji više ruta, ali se najviše koriste južna i sjeverna. Južna, koja je i najpopularnija ide iz Nepala, dok sjeverna ide sa kineske strane.
Planina je prvi put osvojena 1953. godine, a to je pošlo za rukom Edmundu Hilariju sa Novog Zelanda i Šerpasu Tensingu Norgaju. Oni su koristili put sa južne strane. Bazni kamp na toj strani trenutno je postavljen na 5545 metara nadmorske visine. Nakon baznog kampa slijedi veliki lednik Kumbu, sa čuvenom provalijom. Do vrha ima još nekoliko kampova, a dio uspona ide preko susjedne planine Loce, koja je sa 8.516 metara visine četvrta u svijetu. Visina od preko 8.000 metara naziva se ''zonom smrti'' i tu nije moguće dugo boraviti. Na 8.749 metara nalazi se Južni vrh Mont Everesta, koji je viši od K2 (zvanično druge planine na svijetu). Ipak, zbog istaknutosti od samo 11 metara ne smatra se zasebnom planinom. Između južnog i glavnog vrha je čuvena Hilarijeva stepenica - velika stijena od 12 metara koja je bila najveća prepreka Hilariju i Norgaju 1953. godine. Prema nekim tvrdnjama stepenica je skoro nestala tokom velikog zemljotresa 2015. godine.
Uspon na Mont Everest je izuzetno težak i zbog rijetkog vazduha, pa je uglavnom potrebna dodatna količina kiseonika koji se nosi u bocama. Prvi čovjek koji se popeo bez boce sa kiseonikom bio je čuveni Rejnhold Mesner iz Italije, 1978. godine. Mesner je i prvi čovjek koji je osvojio vrhove svih 14 planina viših od 8.000. metara.
Što se tiče našeg regiona, očekivano, Slovenci su najistaknutiji. Kada govorimo o Srbiji, prvi čovjek koji se popeo na Mont Everest bio je vojnik Dragan Jaćimović, koji je to uradio 2002. godine. Sa njim u ekspediciji bio je i Goran Ferlan, ali on nije stigao do vrha zbog promrzlina. Iz BiH prvi na krov svijeta je stigao Petar Pećanac 2007. godine, a do tog poduhvata kasnije su stigli Fikret Karačić i Naim Logić (osvojio vrhove svih sedam kontinenata). Kao što smo rekli na početku teksta, danas je to uradio i Tomislav Cvitanušić.
Mont Everest ima smrtonosni racio 4, što znači da 4 penjača stradaju na 100 onih koji se popnu na vrh planine. Po tom parametru najsmrtonosnija planina je K2, drugi vrh svijeta (8.611) sa raciom 24. Među izrazito opasne planine spada Anapurna (22) koja je do deceniju-dvije unazad imala ovaj racio preko 40%, prije svega zbog brojnih lavina. Tu je i planina Nanga Parbat, koja je najbrže rastuća planina na svijetu (7 mm godišnje). Nanga Parbat, izrazito teške konfiguracije, sa jedne svoje strane ima zid Rupal, visok 4.600 metara, što je najviša padina na svijetu.
Planinarenje na Himalajima, naročito na Mont Everestu, ima turistički zanačaj, a za Nepal posebno. Krov svijeta je privlačan za brojne svjetske avanturiste, koji plaćaju i desetine hiljada dolara za penjačku dozvolu, za taj užitak.
Foto: wikipedia.org
Piše: M.V.
